WOJEWÓDZKI OŚRODEK KOORDYNUJĄCY POPULACYJNY PROGRAM

PROFILAKTYKI I WCZESNEGO WYKRYWANIA RAKA SZYJKI MACICY



Koordynator: Dagmara Mokwa

BEZPŁATNE BADANIE CYTOLOGICZNE DLA KAŻDEJ POLKI
W WIEKU OD 25 DO 59 LAT, KTÓRA W OKRESIE OSTATNICH 3 LAT NIE MIAŁA POBIERANEGO WYMAZU CYTOLOGICZNEGO W GABINECIE GINEKOLOGICZNYM REALIZUJĄCYM KONTRAKT Z NFZ

NA CZYM POLEGA KOMPLEKSOWE BADANIE GINEKOLOGICZNE?

Kompleksowe badanie ginekologiczne składa się z trzech etapów postępowania: najpierw lekarz zakłada do pochwy wziernik i specjalna szczoteczką pobiera wymaz cytologiczny z szyjki macicy. Następnie zostaje przeprowadzone typowe badanie ginekologiczne, mające na celu ocenę stanu narządów płciowych kobiety. Ostatnim etapem badania jest wykonanie ultrasonografii, dzięki której ginekolog może obejrzeć jajniki i macicę.

NA CZYM POLEGA BADANIE CYTOLOGICZNE? (WYMAZ/ROZMAZ CYTOLOGICZNY)

Badanie cytologiczne, zwane popularnie cytologia, jest badaniem prostym do wykonani, bezbolesnym dla kobiet i trwa kilka minut. Ma ono na celu wykrycie nieprawidłowych komórek, świadczących o rozpoczynającym się procesie nowotworowym. Ginekolog zakłada wziernik do pochwy pacjentki, a następnie - przy pomocy specjalnej szczoteczki - pobiera komórki znajdujące się na szyjce macicy. Następnie cytotechnik lub patolog poddaje pobrany preparat ocenie mikroskopowej. Jeśli komórki mają nieprawidłową budowę, zagrażając rozwojem nowotworu, ginekolog decyduje o dalszym postępowaniu.

Kiedy przyjść i jak przygotować się do badania?

- nie zgłaszaj się w czasie krwawienia miesięcznego
- zgłoś się co najmniej dwa dni po zakończeniu krwawienia miesiączkowego
- 48 godzin przed pobraniem wymazu cytologicznego nie używaj żadnych leków
dopochwowych, nie wykonuj płukania pochwy
- 24 godziny przed pobraniem wymazu cytologicznego zrezygnuj ze współżycia płciowego

SŁOWNICZEK

Wyniki badania cytologicznego
ocenia się według zalecanego obecnie systemu klasyfikacji Bethesda
lub w pięciostopniowej skali według Papanicolau.

System Bethesda określa:
- czy wymaz/rozmaz zawiera materiały odpowiednie do oceny
- ogólne stwierdzenie czy obraz cytologiczny jest prawidłowy czy nie
- dokładny opis zmian, zgodny z obowiązującą terminologią

Zmiana ASCUS, LSIH, HSIL: wymaga dalszej diagnostyki
Interpretacja systemu Papanicolau:

PAPA I - prawidłowe komórki nabłonka szyjki macicy
PAPA II - obok prawidłowych komórek nabłonka szyjki obecne są komórki zapalne
PAPA III - widoczne nieprawidłowe komórki z cechami dysplazji komórkowej
PAPA IV i V - obecne komórki nowotworowe
PAPA I i II - oznaczają wynik prawidłowy
PAPA III, IV, V - oznaczają wynik nieprawidłowy oraz konieczność dalszej diagnostyki

Biopsja
Oznacza pobranie materiału tkankowego z kanału szyjki oraz jamy macicy. Po utrwaleniu w formalnie, tkanki te zostają przekazane do badania histopatologicznego, które jest bardzo precyzyjne i pozwala na ustalenie rozpoznania.

Kolposkopia
W przypadku nieprawidłowego wyniku badani cytologicznego pacjentka często zostaje poddania badaniu kolposkopowemu. Kolposkop to specjalny aparat, który umożliwia oglądanie szyjki macicy w 30 - 40 krotnym powiększeniu, co pozwala określić stan nabłonka oraz jego strukturę.

Stan przedrakowy
Jeśli w komórkach nabłonka pojawiają się zmiany atopowe ( CIN), to mamy do czynienia ze stanem przedrakowym. Stan ten - w porę wykryty może być wyleczony, co zapobiega przekształcaniu się w raka szyjki macicy.

Rak przedinwazyjny
W momencie, kiedy komórki przedrakowe przekształcają się w komórki nowotworowe powstaje tzw. rak przedinwazyjny. Rak przedinwazyjny ograniczony jest wyłącznie do nabłonka szyjki macicy. Zwykle zmiana taka nie sięga głęboko i ogranicza się do jednego miejsca. Rak przedinwazyjny jest całkowicie wyleczalny.

Rak inwazyjny
Powstaje, gdy komórki nowotworowe zaczynają wnikać głębiej i przekraczają granicę nabłonka. Rak inwazyjny rozwija się naciekając sąsiednie tkanki. Poprzez układ krwionośny i limfatyczny może dawać przerzuty do odległych narządów. Rozpoznanie raka inwazyjnego jest sytuacją groźną dla życia i wymaga specjalistycznego leczenia.